Benedikt Sigurđarson

Benedikt Sigurðarson sækist eftir 1. sætinu á lista Samfylkingarinnar í Alþingiskosningarnar 2007

Flýtilyklar

Fréttir

Dettifossi rćnt?

 

 

Dettifossi rænt?

 

 Öll eigum við landið saman, náttúrugæðin, umhverfið, loftið og heiðríkjuna; jafnvel norðurljósin. Við erum vöþví að fá að ferðast frjálst um afrétti ogógirt lönd, og við eigum þann rétt lögvarinn á meðan við völdum ekki tjóni eða sköpum almannahættu.

 

 

Hugmyndir frænda minna í Mývatnssveit um gjaldtöku á opinberum vegaleiðum og áningarstöðum kynnu nú einmitt að raska þessu ef ekki verður við brugðist í almannaþágu.

 

Ekki er deilt um að mjög skortir á að uppbygging á aðstöðu til móttöku ferðamanna sé viðunandi -  og óralangt frá því að gríðarleg fjölgun erlendra gesta hafi verið undirbúin með fjárfestingu og skipulagðri stýringu. 

 

 



 

Ekki er nægilegt að fjárfesta í kömrum og skúrum til að stunda prang á Kínaframleiddu glingri í bland við heimaprjón.  Við þurfum þvert á móti að taka á móti þessum gestum okkar með meiri rausn og myndarskap heldur en víðast hefur verið gert upp á síðkastið.    Við þurfum ekki síst að gæta þess að stilla álagi á vinsæla staði í hóf - með skipulagi - og krefjast fyrirframbókunar hópferða til að forða örtröð.    Við þurfum einnig að vinna að því að fjölga þeim stöðum sem bjóða gesti velkomna -  dreifa álagi og gestum okkar - ekki síst til að varðveita þá upplifun sem margir erlendir íbúar stórborganna sækjast eftir - í fámenni, auðn og kyrrð - mitt í stórbrotnu landslagi og einstæðri náttúru.   Ferðaþjónustan er orðin að stóriðju í fremur jákvæðum skilningi og hefur alla burði til þess að verða gildur liður í útflutningsverðmæti Íslands með umhverfisvernd og metnaðarfullri uppbyggingu og stýringu.

 

Á gráu svæði

Ferðaþjónustan barðist í bökkum árin fyrir Hrun ekki síst vegna falsks gengis.   Frá Hruninu stóra og með gengisfalli krónunnar hefur snúist verulega til betri vegar hjá ferðaþjónustunni. Eldgos og markaðssókn bætir við hóp gesta - og jafnvel dreifir þeim á lengra tímabil.  Eftir sem áður koma langflestir þessa 3 mánuði sem álagið er mest.  Nýting fjárfestingar verður því enn frekar slök og erfitt að tryggja heilsársafkomu fyrir þann hóp fólks sem vinnur í ferðamannaþjónustunni.    Skólafólk og verðtíðarstarfsmenn úr öðrum greinum munu því enn um sinn verða mikilvægur kraftur fyrir greinina.

 

Það er landlægt að hafa rassvasabókhald í afleggjurum ferðaþjónustunnar og gráu svæðin í rekstrinum eru mörg - og meira að segja kolsvartar Evrur og Dollarar eru á ferðinni.    Þetta er vandamál og viðurkennd svívirða sem ekki má líða lengur.  Hér þarf að koma til samstilltra aðgerða og eftirlits sem skilar eðlilegri og heiðarlegri umgjörð um greinina.   Með allt á hreinu getur ferðaþjónusta lagt meira að mörkum og aflað sér virðingar og eflt metnað sinn bæði út á við og inn á við.

 

Alltof margir sem hafa verið í framlínu um langan tíma koma ýmist úr fákeppnissviðum ferðaþjónustunnar í gegn um Icelandair-Flugfélag Íslands eða úr þessum hálfgráu sviðum.    Grátkellingar og sérhagsmunaseggir hafa ráðið umræðunni og harðdrægir potarar hafa stundum haft einstaka ráðherra og Alþingismenn eins og í taumi.

Það skýrir að einhverju marki að ekki hefur tekist vel með uppbyggingu og skipulagningu ferðaþjónustunnar.  Almenningssamgöngur  hafa orðið meira og minna á hrakhólum og nýjustu tilraunir með Strætó kynnu að fjúka út í veðrið“ í bókstaflegri merkingu.  Innanlandsflugið er í fákeppni-kreppu og  verðlag er þar út af öllu lagi.   Erlendum gestum í innanlandsflugi fækkar - þrátt fyrir stórfellda fjölgun ferðamanna.

 

Um leið og við undirbúum okkur fyrir móttöku milljón erlendra gesta á einu ári 2015-2016 er skorið svo hrikalega niður í landvörslu og umhverfisvernd að ástand sem var orðið slæmt mun ótvírætt versna.

 

Almannaréttur

Þrátt fyrir að almannaréttur til umferðar um landið okkar sé sterkur og hefðin standi með þeim rétti -  þá er greinileg hætta á að sérdrægir (skráðir) landeigendur taki sér vald umfram heimildir.    Einkaeign nýríkustu Íslendinga á löndum og lóðum hefur fjölgað keðjum og hliðum á vegum og fornum leiðum -  hengilásar og skilti banna umferð um "einkavegi".   Gjaldtaka fjárfesta við Kerið í Grímsnesi hefur verið látin óátalin - jafnvel þótt tollheimtumennirnir hafi orðið uppvísir að yfirgengilegum dónaskap og pólitískum skætingi í garð fyrrverandi forsætisráðherra og opinberra gesta þjóðarinnar.

 

Nú er risinn upp afar sérstæður eigendahroki; í kring um ríkislendur við Geysi og á afrétti Mývetninga.    Á þessum fjölsóttu ferðamannastöðum hafa skráðir landeigendur boðað gjaldtöku af heimsóknargestum, innlendum og erlendum.   Segjast ætla að nýta þá peninga sem innheimtast til að byggja upp snyrtingar og útsýnispalla - eftir sínu eigin höfði og duttlungum.  

 

Vegirnir og stígarnir hafa verið byggðir fyrir almannafé og eru alls ekki í eigu landeigenda sérstaklega.    Ríkið (Vegagerðin) hefur greitt milljónatugi fyrir plön og vegi við Dettifoss og er þannig ótvíræður eigandi.   Útsýnið hefur fram að þessu verið ókeypis og það er ekki glæsileg framtíðarsýn ef hver einasti landeigandi og vegspottatengdur lóðarhafi fer að setja upp tollahlið eða innheimtuskúr.  Með sama rétti mundu þá landeigendur við stofnbrautir og þjóðveg nr. 1 getað tekið upp á því að leika vegaræningja fortíðarinnar og riddarasagnanna -  gætu sett upp tollhlið og varðstöðvar.  Tröllið undir brúnni mundi verða að ljóslifandi veruleika í hverri sveit

 

Ferðafrelsið og ábyrg gjaldtaka

Ferðafrelsi á Íslandi er greinilega í hættu; - hugmyndin er í sjálfri sér algalin og óþolandi að skráðir landeigendur fénýti náttúrufyrirbæri og umhverfi Íslands með þessum hætti. Sannarlega er þörf á að byggja upp þjónustu og bæta umgengni og aðgengi að ferðamannastöðum - takmarka umferð og álag á vinsælustu stöðunum með því t.d. að allar skipulagðar hópaferðir sem seldar eru af rekstraraðilum - eiga auðvitað að bóka fyrirfram og takmarkast við hóflegan fjölda dag hvern til koma í veg fyrir eyðileggingu á umhverfi og því að upplifun verði spillt með örtröð. Sjálfsagt mál er að gjaldtaka alla skipulagð ferðaþjónustu og sölu á fólksflutningum, bílaleigu, gistingu og veitingarekstri - þannig að unnt verði að standa undir nauðsynlegri stýringu, uppbyggingu og rekstri á móttöku góðra gesta. Um leið verður auðvitað að skila söluskatti/VSK af allri ferðaþjónustu til sameiginlegra sjóða eins og af öðrum rekstri - hvert svo sem skattstigið á að vera.

 

Náttúrpassi er arfaslæm hugmynd en lausnin er nærri

Hugmundin um náttúrupassa er að mínu mati illa grunduð og líklega alveg óframkvæmanleg fyrir Ísland allt.    Einnig er það að mínu mati slæm hugmynd að leggja gjald á flugmiðana til landsins og tollafgreiðslu í höfnum.    Við þurfum að geta komið á fjöldatakmörkun á vinsæla staði -  umfram það sem takmarkað gistipláss og bókun tjaldsvæða skilar.  Tryggja þarf að gjaldtaka skili sér til uppbyggingar á þeim stöðum sem draga að sér fólk.    Tryggja þarf að sveitarfélög og landsvæði sem draga til sín ferðamenn haldi eftir arði af ferðamennskunni.   Eins þarf að hreinsa upp vask-umhverfi ferðaþjónustunnar.   Jafnframt þarf að gæta að því að einstakir landeigendur fénýti sér ekki náttúrperlurnar, samgöngukerfi landsmanna og þann strúktúr sem byggður er af almannafé umfram það sem opnar leiðir leggja mönnum í hendur.  Landeigendur og lóðarhafar verða að láta sér nægja að byggja upp þjónustu og rekstur á lóðum og löndum og skapa sér þannig tekjur af eign sinni og aðstöðu.     Það er hlutverk opinberra yfirvalda að skapa jafnvægi milli þessarra almannahagsmuna annars vegar og einkahagsmunanna hins vegar.

 

Hægt að innleiða strax með einfaldri lagaheimild til bílastæðagjalda

·       Fjölsóttir staðir verði gjaldteknir með bílastæðagjaldi (eins og „Bílastæðasjóður Reykjavíkurborgar notar -  stutt myndavélaeftirliti).     Gjaldið skiptist til annars vegar uppbyggingar á aðgengi, snyrtingum og umhverfisverndar viðkomandi staðar ca. 50% og til almennrar stýringar og þróunar ferðaþjónustunnar hins vegar.  Mjög hóflegt gjald verði fyrir einkabíla -  sanngjarnt gjald fyrir bílaleigubíla/atvinnubíla og tekjuaflandi gjald fyrir hópferðabíla.

·       Allar skipulagðar hópferðir/sérferðir – sem gera út á aðgang að náttúruperlum, skulu bóka fyrirfram – og settur verði aðgengiskvóti  til að koma í veg fyrir örtröð yfir einstaka daga þar sem álag er þegar langt umfram þolmörk og þjónustu.

·       Allir bílaleigubílar verði gjaldteknir með kílómetragjaldi +  fastagjaldi til uppbyggingar og þróunar í aðgengi að ferðamannastöðum – með það að markmiði að dreifa álagi og fjölga móttökustöðum gesta.    

·       Sérstakt kílómetragjald verði lagt á erlendar bifreiðar sem notaðar eru til aksturs á Íslandi – og því ráðstafað til uppbyggingar í ferðaþjónustu og deilt með mælingu á álagi eða nýtingarhlutfalli vegna viðkomandi aksturs.

·       Veltutengt aðstöðugjald verði lagt á ferðaþjónustuna -  sem skilar sér til sveitarfélaga/landshluta í hlutfalli við mælt álag á umhverfið.

·       Virðisaukaskattur verði lagður á gistingu og alla flutninga og ferðaþjónustu -  stighækkandi frá og með árinu 2015 og til 2018 þegar vsk. verði í jöfnuði við skattstigið almennt.

landgöngugjald verði lagt á alla farþega skemmtiferðaskipa sem nýta sér þjónustu á landi (vikupassi).

Gistináttagjaldið verði endurnýjað með stigskiptri gjaldtöku þar sem lúxsusgisting greiðir miklu hærra gjald en sá sem sefur í tjaldi

Mikilvægt er að öll almenna skattheimtan skili sér til sameiginlegra sjóða landsmann og standi undir heilbrigðis- og menntakerfi og stjórnsýslu ríkisins.

Sérmerkta gjaldtöku af bílastæðum - af umferð bílaleigu og af gistináttagjöldum verður að ráðstafa til uppbyggingar ferðamannastaða og til landverndar og þjónustu við ferðamenn -  um land allt -  og einkum utan þéttbýlis.   Gistináttagjaldið ætti t.d. alls ekki að ganga beint til sveitarfélaga -  heldur eingöngu til verkefna sem byggja utan um heimsóknir ferðamanna - sem fleti koma til að njóta umhverfis og náttúr dreifbýlisins.

Einnig verður að byggja upp almennt gæðaeftirlit -  sem ríkisvaldið og atvinnugreinin sjá um að reka -  þar sem fagmennska og metnaður og umhverfisleg ábyrgð er sett í forgrunn.   Fúskarar verði settir til hliðar og græðginni sett takmörk.   Annars kann illa að fara.

Til skemmri tíma verða stjórnvöld hins vegar að grípa inn í með bráðabirgðaaðgerðum -  þar sem álag er umfram getu staðanna  -  með því að takmarka ferðir og fjölda og með því einnig að setja upp færanleg klósett og þjónustu í skúrum - meðan unnið er af fullum hraða að því að byggja upp varnalega lausn. 

 

Stöðvið þessa menn

Það gengur ekki að frekir og ábyrgðarlausir landeigendur skulu fara af stað með áformaða sjálftöku - á grundvelli þess aðgengis sem samgöngukerfi allra landsmanna og markaðssetning landsins hefur gefið færi á. Ástæða er að árétta enn og aftur að  auðvitað er þörf á að virkja nýja og fleiri staði til að þjóna áhuga og eftirspurn ferðamanna - - í frjálsu landi og með ferðafrelsi allra að leiðarljósi - án þess að íþyngja almenningi með gjaldtöku - og án þess að frekjudallarnir einir fénýti umhverfi og náttúru alls landsins eða heilla svæða - einkahagnaðarvæði þannig heiðríkjuna, vorbirtuna, kyrrðina, norðurljósin og fegurðina í lifandi og dauðri náttúru landsins.

 

 

Nei; - stöðvið þessa frændur mína - - og komið hér á kerfi sanngirni og ábyrgrar nýtingar umhverfsins og auðlindarinnar - í þágu alls almennings á Íslandi og í þágu ferðafrelsis og réttar allra til að eiga aðgang að umhverfisgæðum heimsins.     Við Íslendingar eigum nefnilega ekki ein það land, þá náttúru og þau undur sem okkur eru falin til varðveislu - þau á allur heimurinn og óbornar kynslóðir eiga rétt til þeirra dýrðar.

 

Benedikt Sigurðarson: Ritað og birt í mars 2014

Höfundur er af Reykjahlíðarætt 


Til baka


Mynd augnabliksins

DCP_00372.JPG

Heimsóknir

Í dag: 267
Samtals: 1909631

Innskráning

moya - Útgáfa 1.10 RC1 2006 - Stefna ehf